Praktische stemgids
Elke spraakengine gebruiken in Lectern
Android laat iedereen een spraakengine installeren, en er zitten goede tussen: gratis open-source stemmen voor talen die de grote engines overslaan, neurale stemmen die op je telefoon zelf draaien, en betaalde stemmen waar mensen al jaren op vertrouwen. Sinds Lectern 1.29 staan ze allemaal in de stemmenlijst, zonder dat je je systeeminstellingen hoeft aan te raken.
Het korte antwoord
Installeer de engine uit Google Play, open hem één keer en download de stem die je wilt, open dan een boek in Lectern en ga naar Audio → Stem. De nieuwe engine verschijnt als eigen groep, met zijn naam erboven. Tik op de afspeelknop naast een stem om hem te horen voordat je kiest.
Wat er veranderde in 1.29
Vóór deze versie toonde Lectern alleen de stemmen van de engine die in Android als systeemstandaard stond. Wilde je een tweede engine gebruiken, dan moest je die standaard buiten de app omzetten, en dan sprak je hele telefoon daarmee. Zo was het nooit bedoeld; het was een gat in de manier waarop de app Android om stemmen vroeg.
Nu omvat de lijst elke engine op het toestel. Op een testtelefoon met vijf engines erop vond Lectern 39 Engelse stemmen verdeeld over alle vijf, elk gegroepeerd onder de engine die ze aanbiedt. Je systeemstandaard blijft wat hij was.
Stap voor stap
- Installeer de engine. Zoek in Google Play naar de engine die je wilt en installeer hem als elke andere app. Verder is er niets nodig; hij meldt zichzelf aan bij Android.
- Open die app één keer en download een stem. Dit is de stap die de meeste mensen overslaan. Bijna elke engine komt zonder stemdata: RHVoice installeert met Installed voices: none, en zolang je er geen downloadt heeft hij niets aan te bieden, aan geen enkele app. Kies je taal in de app van de engine zelf en laat hem downloaden.
- Open de stemmenlijst in Lectern. Open in een boek de leesinstellingen, ga naar het tabblad Audio en open Stem. Lectern leest de geïnstalleerde engines opnieuw uit zodra je die lijst opent, dus een net geïnstalleerde engine staat er meteen bij.
- Luister voordat je kiest. Android geeft van een stem alleen een sleutel als
en-us-x-iob-local. Geen naam, geen geslacht, geen omschrijving. Negen Engelse stemmen heten ‘iob’, ‘iog’, ‘iol’ en zo verder, en met geen enkele naamgeving is te raden welke je wilt. De afspeelknop spreekt een proefzin uit in de taal van de stem zelf. - Kies hem en lees. De keuze wordt per boektaal onthouden, dus een Nederlands en een Engels boek kunnen elk hun eigen stem houden.
Welke engine moet je installeren?
Lectern heeft zijn eigen offline stemmen aan boord, Piper en Kokoro, en voor de meeste boeken zijn die de betere keuze: ze zijn uitgekozen om lang achtereen voor te lezen. Een systeemengine is de moeite waard als je een taal nodig hebt die zij niet dekken, als je een bepaalde stem wilt die je al kent, of als een betaalde stem die je bezit gewoon beter is dan alles wat gratis is.
Gratis engines
| Engine | Waar hij goed in is | Goed om te weten |
|---|---|---|
| Speech Services by Google | De standaard op de meeste telefoons. Veel talen, meerdere stemmen per taal | Download de offline stemdata in de Android-instellingen, anders heeft hij het netwerk nodig |
| RHVoice | Talen die de grote engines overslaan: Esperanto, Georgisch, Kirgizisch, Macedonisch, Luxemburgs, Wit-Russisch, Albanees en meer | Open source en klein. Installeer eerst een stem in de app, anders biedt hij niets aan |
| TTS Engine: Next-gen Kaldi | Neurale stemmen die op je telefoon draaien, uit het sherpa-onnx-project | Open source. Dezelfde familie modellen die Lectern voor Piper gebruikt |
| Supertonic TTS | Tien expressieve Engelse stemmen, offline | Alleen Engels. Helder en snel op moderne telefoons |
| VoxSherpa TTS | Je eigen Piper-, Kokoro- of Supertonic-modellen laden | Met advertenties. Hij publiceert één taal tegelijk: wat je in zijn eigen stemkiezer selecteert, is wat andere apps zien |
| eSpeak NG | Heel snel en goed verstaanbaar op hoog tempo, ruim honderd talen | Onverbloemd robotachtig. Veel mensen die op 2x luisteren willen juist dit |
| Samsung TTS | Voorgeïnstalleerd op Samsung-telefoons | Minder talen dan die van Google, maar hij staat er al op |
Betaalde engines
Deze verkopen stemmen in plaats van de app: de engine is een gratis download en elke stem koop je erin. Het zijn de engines die langdurige schermlezergebruikers als eerste noemen, en de kwaliteit is de reden.
| Engine | Waar hij goed in is | Goed om te weten |
|---|---|---|
| Vocalizer TTS Voice | Ruim vijftig talen, natuurlijk en expressief, volledig offline | Elke stem apart te koop, met een proefperiode. Al lang de standaard onder blinde en slechtziende lezers |
| Acapela TTS Voices | Een grote stemcatalogus, inclusief kinder- en karakterstemmen | Gratis app, betaalde stemmen. Offline zodra je ze hebt gekocht |
| CereProc CerePlay | Eigenzinnige stemmen, ook met regionale accenten | Meestal de goedkoopste van de betaalde engines; kleiner talenaanbod |
Een betaalde stem is een licentie, geen abonnement bij ons. Je koopt hem bij de maker van de engine en hij werkt in elke app die systeemspraak gebruikt, Lectern incluis. Wij hebben er geen aandeel in en verdienen er niets aan.
Als een engine niet verschijnt
Bijna altijd een van deze drie, en de eerste verreweg het vaakst.
De engine heeft nog geen stemdata
Een engine zonder gedownloade stem meldt helemaal geen stemmen, en een app kan niet tonen wat hem niet verteld wordt. Open de app van de engine zelf en controleer of er een geïnstalleerde stem in staat. RHVoice zegt Installed voices: none totdat je er een installeert; dat ziet er precies zo uit als Lectern die de engine niet zou zien.
Hij biedt een andere taal aan dan je boek
De stemmenlijst volgt de taal van het boek dat je open hebt. Een engine met alleen Engels heeft niets te tonen in een Nederlands boek. Sommige engines publiceren bovendien één taal tegelijk, VoxSherpa bijvoorbeeld, dus wat in zijn eigen kiezer staat geselecteerd is wat elke app te zien krijgt. Controleer dat eerst als een stem waarvan je weet dat hij geïnstalleerd is niet verschijnt.
De engine wil niet starten
Een engine die niet wil binden wordt overgeslagen, want Android valt dan stilzwijgend terug op de standaardengine en meldt gewoon succes. Die stemmen tonen onder de naam van de verkeerde engine zou erger zijn dan ze weglaten. Gedraagt een engine zich raar op je telefoon, probeer hem dan in de spraakinstellingen van Android zelf: blijft het voorbeeld daar stil, dan krijgt geen enkele app er geluid uit.
Vragen over eigen stemmen
Moet ik mijn systeemstandaard omzetten?
Nee, sinds 1.29 niet meer. Lectern leest elke geïnstalleerde engine rechtstreeks uit. Je systeemstandaard blijft wat hij was, dus de rest van je telefoon houdt de stem die je daarvoor koos.
Kan ik engines mengen in één boek?
Een boek leest met één stem tegelijk, maar de keuze wordt per taal bewaard. Je Nederlandse boeken kunnen de ene engine gebruiken en je Engelse de andere, en heen en weer wisselen vraagt geen instellingen.
Werkt een systeemstem offline?
Dat hangt van de engine af. RHVoice, eSpeak, Supertonic, Kaldi en de betaalde engines zijn offline van opzet. De stemmen van Google hebben eerst hun offline data nodig; anders gebruiken ze het netwerk. Lectern kiest de offline variant van een stem zodra die bestaat.
Waarom staan er minder stemmen in de lijst dan de engine aanbiedt?
Twee filters. Stemmen die wel worden aangeboden maar niet geïnstalleerd zijn, blijven weg, want zo eentje kiezen betekent iets kiezen dat niet op het toestel staat. En een stem die als lokale én als netwerkvariant bestaat, staat er één keer in, als de lokale. Op een testtelefoon werden 473 aangeboden stemmen zo 28 echte.
Is een systeemengine beter dan Piper of Kokoro?
Voor een boek voorlezen meestal niet, want daar zijn die op uitgekozen. Wel als je een taal nodig hebt die zij niet hebben, of als je een betaalde stem bezit die je mooier vindt. Probeer ze op dezelfde bladzijde en vertrouw je oren.
Stuurt het installeren van een engine iets ergens heen?
Niet via Lectern. Wij vragen Android welke engines er zijn en welke stemmen die aanbieden; dat is een lokale vraag met een lokaal antwoord. Wat de engine zelf doet is zijn eigen zaak, dus kies er een die je vertrouwt, net als bij elke app.
Verder lezen
Meer over stemmen
Jouw boeken, jouw stem
Elke engine op je telefoon, in één lijst, met een afspeelknop naast elke stem.
Verkrijgbaar viaGoogle Play